5 Tháng 11, 2026
Tapputi-Bēlet-ekalle là người làm nước hoa trong cung đình Lưỡng Hà, được ghi trên một bảng chữ hình nêm khoảng năm 1200 TCN. Bảng đất sét mô tả cách bà lọc, ngâm và chưng hương liệu với dung môi. Vì vậy nhiều sách hoá học gọi bà là “nhà hoá học đầu tiên có tên trong lịch sử”.
Thông tin nhanh
Một công thức nước hoa dành cho vua. Bảng chữ hình nêm mô tả từng bước: nghiền nguyên liệu thơm, ngâm với nước và dầu, lọc nhiều lần, để qua đêm, rồi đun lại. Đây là một trong những ghi chép kỹ thuật cổ nhất về làm hương.
Có thể là chưng cất sơ khai. Một số nhà nghiên cứu cho rằng quy trình có bước hứng hơi ngưng tụ — tức một dạng chưng cất rất sớm. Điều này còn tranh luận, nhưng chắc chắn bà đã dùng dung môi và lọc để “cô” mùi hương.
| Mục đích | Ví dụ |
|---|---|
| Nghi lễ | Xức lên tượng thần, đốt trong đền |
| Cung đình | Vua và hoàng tộc dùng hằng ngày |
| Chữa bệnh | Thầy thuốc Lưỡng Hà trộn cây thơm vào thuốc bôi |
Tapputi-Bēlet-ekalle là người làm nước hoa trong cung đình Lưỡng Hà khoảng năm 1200 TCN, được ghi tên trên bảng chữ hình nêm — thường được gọi là nhà hoá học đầu tiên có tên trong lịch sử.
Văn bản được các nhà Assyria học dịch và công bố từ thế kỷ 20; nghiên cứu nổi tiếng nhất là của Martin Levey (1959) về hoá học Lưỡng Hà.
Chỉ một phần. Nhiều tên cây trong chữ hình nêm chưa được dịch chắc chắn nên không làm lại chính xác được.
Bài viết kể lịch sử, không phải hướng dẫn chữa bệnh.
Mua lẻ: Tinh dầu thảo mộc Việt Nam chai thủy tinh 10 ml — xem danh mục Tinh dầu thảo mộc.
Tìm hiểu 23 loại tinh dầu thảo mộc Việt Nam
Thành phần, công dụng, chỉ tiêu chất lượng và vùng nguyên liệu — tổng hợp có nguồn.
Đọc thêm: Lịch sử tinh dầu Người Ai Cập cổ dùng tinh dầu ra sao Ibn Sina và nước hoa hồng
Nguồn tham khảo: Levey M. (1959). Chemistry and Chemical Technology in Ancient Mesopotamia. Elsevier · Wikipedia. Tapputi