Cách dùng tinh dầu ngải cứu: xoa bóp, ngâm chân, xông

Tinh dầu ngải cứu chứa thujone nên dùng liều thấp hơn hầu hết tinh dầu khác. Xoa bóp: dưới 1%, tối đa 1–2 giọt trong 10 ml dầu nền. Ngâm chân: 1 giọt trộn dầu nền. Xông phòng: 1–2 giọt, không quá 30 phút. Không dùng cho thai phụ, mẹ cho con bú, trẻ em, người động kinh; không uống.

Vì sao tinh dầu ngải cứu phải dùng liều thấp?

Tinh dầu ngải cứu cất từ lá và ngọn Artemisia vulgaris. Theo Đỗ Tất Lợi, tinh dầu ngải cứu Việt Nam có thành phần chủ yếu là cineol và α-thujon.

Thujone ở liều cao gây co giật, theo Cơ quan Dược phẩm châu Âu (EMA). Lượng thujone trong mỗi lô dầu lại khác nhau theo vùng, mùa. Vì vậy các liều dưới đây đều thấp hơn liều quen dùng với gừng, sả.

Ai cần tránh hẳn và vì sao, xem bài thujone trong ngải cứu. Thông tin chung về cây và dầu có tại trang tinh dầu ngải cứu.

Bảng liều dùng nhanh (người lớn khỏe mạnh)

Cách dùng	Liều	Giới hạn
Xoa bóp	Tối đa 1–2 giọt trong 10 ml dầu nền	Dưới 1%; không bôi nguyên chất
Ngâm chân	1 giọt trộn 1 thìa dầu nền	Không ngâm khi chân có vết thương
Xông phòng	1–2 giọt vào máy khuếch tán	Không quá 30 phút, phòng thoáng
Xua muỗi	1–2 giọt ngải cứu + 4–5 giọt sả Java lên bông	Đặt góc phòng, bậu cửa
Túi thơm tủ áo	2–3 giọt lên vỏ bào gỗ	Treo nơi trẻ không với tới

Xoa bóp

1. Pha dầu: 1–2 giọt tinh dầu ngải cứu vào 10 ml dầu dừa hoặc dầu mè, lắc đều.
2. Thử da: chấm lên mặt trong cổ tay, chờ 24 giờ.
3. Xoa bụng dưới, thắt lưng, bắp chân theo vòng tròn nhẹ, mỗi vùng 3–5 phút.
4. Rửa tay sau khi xoa.

Không xoa lên vùng da rộng toàn thân, không xoa nhiều lần liên tục trong ngày. Muốn mùi ấm hơn mà không tăng ngải cứu, thêm 1–2 giọt gừng vào cùng 10 ml dầu nền.

Ngâm chân

Cách truyền thống và an toàn hơn là đun lá ngải cứu tươi hoặc khô lấy nước ngâm chân. Nước lá chứa rất ít tinh dầu so với dầu cất.

Nếu dùng tinh dầu:

1. Trộn 1 giọt tinh dầu ngải cứu với 1 thìa dầu nền.
2. Cho vào chậu nước ấm vừa tay, khuấy đều.
3. Ngâm 10–15 phút, lau khô.

Tinh dầu không tan trong nước; nhỏ thẳng vào chậu sẽ nổi váng và bám đậm đặc lên da. Không ngâm khi chân có vết loét, nứt chảy máu.

Xông phòng và xua muỗi

• Xông phòng: 1–2 giọt vào máy khuếch tán, bật không quá 30 phút, mở hé cửa.
• Xua muỗi: phối 1–2 giọt ngải cứu với 4–5 giọt sả Java trên miếng bông, đặt ở góc phòng, bậu cửa.
• Không xông trong phòng có trẻ em, thai phụ, người động kinh, mèo, chó.

Nghiên cứu năm 1985 tách được nhiều chất xua muỗi Aedes aegypti từ ngải cứu, như camphor, borneol, thujone. Đây là thí nghiệm với từng hoạt chất. Tác dụng xua muỗi của tinh dầu ở nhà chỉ ngắn, vài giờ là phải nhỏ lại.

Xua muỗi bằng tinh dầu không thay được màn, dọn nơi nước đọng và thuốc chống muỗi có đăng ký để phòng sốt xuất huyết.

Theo y học cổ truyền

Theo Đỗ Tất Lợi, ngải cứu vị cay, tính hơi ôn. Y học cổ truyền dùng lá ngải cứu để ôn khí huyết, trừ hàn thấp, chữa đau bụng do lạnh, kinh nguyệt không đều. Ngải nhung (lông trắng của lá khô) làm mồi cứu trên huyệt.

Các cách dùng này là của lá và ngải nhung, theo bài thuốc và liều riêng. Không suy ra rằng tinh dầu cũng dùng được như vậy. Tinh dầu cũng không thay mồi ngải để cứu vì dễ cháy, gây bỏng.

Thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ.

Dùng an toàn

Câu hỏi thường gặp

Mua lẻ: Tinh dầu ngải cứu chai thủy tinh 10 ml — xem trang sản phẩm.

Đọc thêm: Tinh dầu ngải cứu: công dụng, thujone Tinh dầu sả Java Tinh dầu thảo mộc Việt Nam

Nguồn tham khảo: Cây ngải cứu – Đỗ Tất Lợi · EMA: Public statement on the use of herbal medicinal products containing thujone (2012) · Tinh dầu Artemisia vulgaris trồng ở Brazil (Pharmaceuticals, 2019)