26 Tháng 10, 2026
Ở vùng đồi núi phía Bắc, nhóm cây ngắn ngày như sả Java, bạc hà á, hương nhu trắng cho thu trong năm đầu, cắt nhiều lứa. Gừng gió, thảo quả hợp trồng dưới tán. Quế, hồi là cây lâu năm, cho thu nhập lâu dài. Hộ mới trồng nên kết hợp một cây ngắn ngày để có tiền sớm với một cây dài ngày.
Trước khi trồng, nông hộ và HTX nên tự trả lời 5 câu hỏi:
| Cây | Bộ phận bán | Thời gian cho thu | Điều kiện phù hợp | Công chăm |
|---|---|---|---|---|
| Sả Java | Lá | Trồng một lần, cắt nhiều năm; 5–7 lứa/năm | Đất đồi dốc, khô cằn; ít sâu bệnh | Thấp; làm cỏ, bón hữu cơ sau mỗi lứa |
| Bạc hà á | Cây | 3–4 lứa/năm, tháng 6–11; nên luân canh sau 2 năm | Đất thịt nhiều mùn, ẩm, thoát nước, khí hậu mát | Trung bình; cần tưới, làm cỏ |
| Hương nhu trắng | Cây ra hoa | Lứa đầu khoảng 6 tháng, sau đó 2–3 lứa/năm | Trung du, đồi thấp | Trung bình; phải cất ngay sau khi cắt |
| Gừng gió | Củ | Thu khi củ già, thường mùa thu; củ để được lâu trong đất | Dưới tán vườn cây ăn quả, rừng trồng | Thấp |
| Quế | Cành lá, vỏ | Cành lá tỉa sau vài năm; vỏ chính sau 10–15 năm | Đồi núi, vùng quế Lào Cai, Thái Nguyên, Thanh Hóa, Nghệ An | Thấp sau khi cây khép tán |
| Hồi | Quả, lá tỉa | Cây lâu năm; 2 vụ quả/năm khi đã cho quả | Vùng hồi Lạng Sơn, Cao Bằng | Thấp; công hái quả, sấy |
| Màng tang | Quả tươi | Cho quả sau vài năm; hái tháng 4–6 | Vùng núi cao, mát | Thấp; hái theo chùm, cất trong ngày |
| Thảo quả | Quả khô | Một bụi cho quả nhiều năm | Độ cao khoảng 1.000–1.500 m, dưới tán rừng sản xuất | Trung bình; sấy quả |
Tỷ lệ tinh dầu và vùng ưu tiên của từng loại có tại trang Thu mua nguyên liệu.
Sả Java hợp nhất với đất dốc, cằn. Bộ rễ chùm dày giữ đất, giảm xói mòn. Cây gần như không cần phun thuốc, thu tiền nhiều lần mỗi năm. Các HTX ở Trạm Tấu (Lào Cai, vùng Yên Bái cũ) và Mường La (Sơn La) đã trồng thành vùng.
Bạc hà á cho hàm lượng dầu khoảng 0,7–0,8% cây tươi, cắt khi ra hoa khoảng 70%. Cây cần đất tốt, đủ ẩm hơn sả. Vùng đang trồng gồm Phú Thọ (Lạc Lương – Hòa Bình cũ) và Tuyên Quang (Yên Minh, Quản Bạ – Hà Giang cũ).
Hương nhu trắng trồng bằng hạt, lứa đầu sau khoảng 6 tháng. Điểm khó là phải cất ngay sau khi cắt, nên hợp với vùng gần lò cất hoặc có lịch thu gom.
Gừng gió tận dụng đất dưới tán vườn cây ăn quả, rừng trồng, ít công chăm. Củ để được lâu trong đất nên hộ chủ động được thời điểm thu.
Thảo quả cần bóng râm dưới tán rừng, đất nhiều mùn ven khe suối, khí hậu mát lạnh. Công ty chỉ ưu tiên quả từ rừng sản xuất, vườn hộ; không mua hàng mở rộng trong rừng đặc dụng.
Quế là cây “tích luỹ”: phải 10–15 năm mới khai thác vỏ chính. Trong những năm chờ, cành lá tỉa bán cho lò cất giúp có thu nhập sớm và đều hơn.
Hồi chỉ nên trồng ở vùng hồi truyền thống Lạng Sơn, Cao Bằng. Công ty mua cả quả vụn, quả không đạt loại xuất khẩu và lá cành tỉa.
Màng tang chủ yếu thu từ cây mọc ở vùng núi cao. Có thể trồng từ hạt hoặc cây con ở vùng mát; cây cho quả sau vài năm. Khi thu, chỉ cắt chùm quả, không chặt cây.
Đây là nhận định để tham khảo, không phải công thức chung:
Nên trồng thử diện tích nhỏ, gửi mẫu kiểm tra dầu rồi mới mở rộng.
Thảo Dược Xanh thu mua nguyên liệu cho 22 loại tinh dầu, trong đó có cả 8 cây trên.
Cách bán nguyên liệu:
Khi muốn ký hợp đồng dài hạn, xem thêm bài liên kết trồng cây tinh dầu với doanh nghiệp.
Sả Java (Cymbopogon winterianus) chịu được đất dốc, khô cằn, ít sâu bệnh và cắt được nhiều lứa mỗi năm, nên thường hợp nhất với hộ mới trồng.
Không bắt buộc. Hộ có thể bán nguyên liệu tươi hoặc khô cho công ty; HTX đã có lò cất có thể bán dầu thô sau khi gửi mẫu kiểm nghiệm.
Hãy liên hệ qua Zalo, gửi ảnh ruộng, độ cao, nguồn nước để trao đổi. Với sả Java, bạc hà, hương nhu, hoắc hương, húng quế, gừng gió, công ty hỗ trợ giống và kỹ thuật miễn phí.
Bạn có nguyên liệu hoặc muốn liên kết trồng?
Thảo Dược Xanh thu mua nguyên liệu cho 22 loại tinh dầu, hỗ trợ giống và kỹ thuật cho nông hộ, HTX.
Đọc thêm: Thu mua nguyên liệu tinh dầu Tinh dầu thảo mộc Việt Nam Mô hình liên kết trồng bạc hà tại Phú Thọ
Nguồn tham khảo: Đỗ Tất Lợi, Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam.